जंग बहादुर राणा र कोत पर्वपछि स्थापित राणा मन्त्रीपरिषदको सुची
“राणा वंशको संस्थापक जंग बहादुर राणा हुन्।”
जंग बहादुर राणाको बारेमा संक्षिप्त जानकारी र उनका शासनकालको समग्र सुधारहरु:
- जन्म: वि.सं. १८७४ असार ७
- जन्म नाम: वीर नरसिंह कुँवर
- लोकप्रिय नाम: “जंग” बहादुर राणा (मामा माथवर सिंह थापाद्वारा नामाकरण)
- पिता: बालनरसिंह कुँवर
- माता: रक्षा कुमारी
- जंग बहादुर राणाका १३ छोराहरू र २० छोरीहरू थिए,
- वि.सं. १९०३ को कोत पर्वपछि शासनमा आएका,
- उनले नेपालमा एग्नेट प्रणाली (शासन सत्ता भाइहरुमा जाने छोराहरुमा नजाने) को स्थापना गरेका,
- उनीद्वारा स्थापित राणा वंशले १०४ वर्ष सम्म नेपालमा अधिनायकवाद प्रणालीद्वारा शासन गरेका,
- नेपालको ८ औँ प्रधानमन्त्री तथा प्रथम श्री ३ महाराज,
- यूरोप भ्रमण गर्ने नेपालको पहिलो प्रधानमन्त्री,
- युरोप भ्रमण पछि जङ्गबहादुरले “अंग्रेजसँग जुध्ने पनि होइन, निहुरिने पनि होइन” भन्ने द्वैध नीति लिएका,
- नेपालको इतिहासमा सबैभन्दा कम उमेरमा प्रधानमन्त्री हुने पहिलो व्यक्ति (२९ बर्षको उमेरमा),
- नेपालको पहिलो लिखित नागरिक संहिता “मुलुकी ऐन १९१०” (नेपालको कार्यविधि संहिता सहित फौजदारी र दिवाणी संहिता समावेश भएको बृहत् संहिता) जारी गरेका,
- (तागाधारी, मतवाली, पानी नचल्ने) गरि समाजलाई तीन भागमा बाँडेका,
- १६ बर्ष मुनी महिला सति जान नपाईने ब्यवस्था र छोरा १६, छोरी ५ बर्ष मुनी छ भने सतीजाना नपाईने ब्यवस्था लागु गरि सती प्रथा सुधार गरेका,
- नेपालको पहिलो औपचारिक विद्यालय “दरबार हाई स्कुल” को स्थापना गरेका,
- उनकैपालामा नेपालमा अंग्रेजी शिक्षाको आरम्भ,
- नेपालमा औपचारिक शैक्षिक विकासको अग्रजको रुपमा परिचित,
- उनकै नेतृत्वमा नेपाल-अंग्रेज युद्धको अन्त्यपछि कब्जा भएका बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर (नयाँ मुलुकका रूपमा चिनिने) जिल्ला नेपाललाई फिर्ता,
- अविवाहित महिलाले अंश पाउने व्यवस्था सुरु गरेका,
- अङ्ग भङ्ग गर्ने कानुन अन्त्य गरेका,
- ‘बोक्सी’ को आरोप लगाउने रुढिवादी पक्षधरहरूलाई दण्ड सजायको व्यवस्था सुरु गरेका,
- नेपालको पहिलो छापखाना (गिद्धेप्रेस) को स्थापना गरेका,
- रसुवागढी र कोदारीगढी (दुग्नागढी) को निर्माण गरेका,
- देशको अन्तर्राष्ट्रिय सीमा छुट्याउन उनले सीमास्तम्भ राख्ने कार्यारम्भ गरे, जसलाई जङ्गे पिलरका रूपमा पनि चिनिन्छ,
- नेपाल राज्यको नापी गराई नक्शा सम्पन्न,
- भोटलाई लडाइँमा पराजित गरी थापाथली सन्धि गरेका,
- जनगणनाको सुरुवात,
- बिफर जस्तो घातक रोग विरुद्ध लड्न खोप लगाउने प्रणाली,
- वन संरक्षणका लागि ‘काठमाल’ अड्डा खोली रूख काट्नेहरूलाई सजाय दिने व्यवस्था,
- दास प्रथाको उन्मूलन,
- तोपखाना, सराफखाना स्थापना,
- सरकारी हुलाकी नियुक्त सुरु,
- कौशल अड्डाको स्थापना,
- जङ्गी तथा निजामती जागिरदारहरूको नाम, थर र दर्जाको अभिलेख राख्न ‘किताबखाना’ अड्डा स्थापना
राणा परिवारको केहि तस्बिरहरु:
बि.सं. १९०३ को कोत पर्वपछि स्थापित राणा मन्त्रीपरिषदको सुची:
| नाम | पद्याबस्थान |
|---|---|
| जंग बहादुर राणा | बि.सं. १९०३ – १९१३, र दोस्रो पटक (बि.सं. १९१४ – १९३३) |
| बमबहादुर राणा | बि.सं. १९१३ – १९१४ |
| रणदीप सिंह कुँवर | बि.सं. १९३३ – १९४२ |
| वीर शमशेर ज.व.रा | बि.सं. १९४२ – १९५७ |
| देव शमशेर ज.व.रा | बि.सं. १९५७ – १९५८ |
| चन्द्र शमशेर ज.व.रा | बि.सं. १९५८ – १९८६ |
| भिम शमशेर ज.व.रा | बि.सं. १९८६ – १९८९ |
| जुद्ध शमशेर ज.व.रा | वि.सं. १९८९ – २००२ |
| पद्म शमशेर ज.व.रा | वि.सं. २००२ – २००५ |
| मोहन शमशेर ज.व.रा | वि.सं. २००५ – २००८ |
