सहिद दिवस, २०८२

"नेपालमा प्रत्येक वर्ष माघ १६ गते प्रजातन्त्र स्थापना र नागरिक स्वतन्त्रताका लागि आफ्नो ज्यानको आहुति दिने वीर सहिदहरूको सम्झनामा 'सहिद दिवस' मनाइन्छ।"

• आजको सहिद दिवास: ७१औं सहिद दिवस
• शहीद सप्ताह: प्रत्येक वर्ष माघ १० देखि १६ गतेसम्म (यस वर्ष २०८२ माघ १० गते शनिबारदेखि सुरु भएको,)
• मुख्य केन्द्र: लैनचौरस्थित सहिद स्मारक (जहाँ सहिद दिवस मूल समारोह समितिले विशेष कार्यक्रम गर्दछ,)

ऐतिहासिक पृष्ठभूमि:

• नेपालमा औपचारिक रूपमा सहिद दिवस मनाउन वि.सं. २०१२ साल बाट सुरु गरिएको,
• संयोजक: तत्कालीन काठमाडौं नगरपालिका
• उद्देश्य: प्रजातन्त्र स्थापना, पुनस्थापना र स्वतन्त्रताका लागि बलिदान दिने सहिदहरूको स्मरण,

वि.सं. १९९७ का चार प्रमुख सहिदहरू:

ऐतिहासिक कडीहरू:

• नेपालको प्रथम सहिद: लखन थापा (वि.सं. १९३३ फागुन २ गते गोरखाको मनकामना नजिकै राणा प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणाविरुद्ध प्रचार गरेको आरोपमा झुण्ड्याइएका,)
• नेपालको जिउँदो सहिद भनेर चिनिने व्यक्तित्व: टंक प्रसाद आचार्य
• वि.सं. १९९७ सालका चार महान् सहिद: शुक्रराज शास्त्री, धर्मभक्त माथेमा, दशरथ चन्द, र गंगालाल श्रेष्ठ
• सहिद सप्ताहको पृष्टभूमि: माघ १० गते (शुक्रराज शास्त्री मारिएको दिन) देखि माघ १६ गतेसम्मको अवधिलाई नेपालमा सहिद सप्ताहका रूपमा मनाइन्छ,
• नेपालका चार सहिदहरुको हत्या वा "सहिद पर्व" राणा प्रधानमन्त्री जुद्ध शमशेरको शासनकालमा घटेको,
• नेपालका चार सहिदहरुको हत्याको नेतृत्व गर्ने जुद्ध शमशेरका नाति नर शमशेर ज.ब.रा,
• जनाअन्दोलन-२ का प्रथम सहिद: उमेशचन्द्र थापा
• जनआन्दोलन-२ पछि भएको मधेस आन्दोलनको पहिलो सहिद: रमेश महतो
• जनआन्दोलन-२ मा सहिद हुने एक मात्र विदेशी: मोहम्मद जाहागिर (भारत)
• जनआन्दोलन-२ का जिउदा सहिद: मुकेश कायस्थ र विष्णुलाल महर्जन
• उच्चकोटीको शहादत (Martyrdom of the highest order) प्राप्त गर्ने पहिलो सहिद: भीमदत्त पन्त
• नेपालको पहिलो धार्मिक सहिद: "वाचन शिरोमणि" पण्डित नारायण प्रसाद पोखरेल
• नेपालको पहिलो साहित्यक सहिद: कृष्णलाल अधिकारी
• नेपालको पहिलो संरक्षण सहिद: गणेश बहादुर शाही
• नेपालको पहिलो निजामती सहिद: नवराज विष्ट
• नेपालको पहिलो न्यायाधीश सहिद: रणबहादुर बम