पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय आरोग्य दिवस, २०८३
- नेपालको प्रस्तावमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घले घोषणा गरेपछि विश्वमै पहिलो पटक "अन्तर्राष्ट्रिय आरोग्य दिवस (International wellness Day)" मनाउन सुरु गरिएको,
पृष्ठभूमि र घोषणा:
- मिति: यो दिवस पहिलो पटक २१ अप्रिल २०२६ (२०८३ वैशाख ८ गते) मा मनाइएको,
- पहलकर्ता: नेपाल सरकार (प्रधानमन्त्री बालेन शाहको नेतृत्वमा) ले संयुक्त राष्ट्र संघमा प्रस्तुत गरेको प्रस्ताव पारित भएपछि यो दिवस विश्वव्यापी तालिकामा समावेश भएको,
- उद्देश्य: आधुनिक चिकित्सा पद्धति र पूर्वीय दर्शन (आयुर्वेद, योग, र प्राकृतिक चिकित्सा) लाई जोडेर "पूर्ण स्वास्थ्य (Holistic Health)" को अवधारणा प्रवर्द्धन गर्ने,
- २०२६ को नारा (Theme): "आरोग्य नै वास्तविक धन: प्रकृतिसँगको पुनर्मिलन" (Health is Wealth: Reconnecting with Nature)
मुख्य उद्देश्यहरू:
- स्वस्थ जीवनशैली: नागरिकहरूलाई योग, ध्यान, र सन्तुलित खानपानप्रति सचेत गराउने,
- नसर्ने रोगको न्यूनीकरण: शारीरिक व्यायाम र सही आहारविहार मार्फत मुटु, मधुमेह जस्ता नसर्ने रोगको भार घटाउने,
- समग्र कल्याण (Holistic Wellness): स्वास्थ्यलाई रोगको अनुपस्थिति मात्र नभई शारीरिक, मानसिक, सामाजिक र वातावरणीय सन्तुलनका रूपमा बुझाउने,
- आरोग्य पर्यटन (Wellness Tourism): नेपाललाई विश्वको 'आरोग्य हब' का रूपमा विकास गरी विदेशी पर्यटक आकर्षित गर्ने,
मुख्य कार्यक्रमहरू (नेपाल र विश्व)
- काठमाडौँ सम्मेलन: काठमाडौँमा आयोजित "Global Wellness Submit" मा ५० भन्दा बढी देशका स्वास्थ्य मन्त्रीहरू सहभागी भएका,
- डिजिटल हेल्थ कार्ड: यसै अवसरमा नेपालले सबै नागरिकका लागि "एकीकृत आरोग्य कार्ड (Integrated Health Card)" को सुरुवात गरेको,
- विद्यालयमा आरोग्य: देशभरका विद्यालयहरूमा दैनिक १५ मिनेट ध्यान र योग अनिवार्य गर्ने कार्यक्रम घोषणा गरिएको,
ऐतिहासिक महत्त्व
- यो दिवसले "बिरामी भएपछि उपचार गर्ने' भन्दा पनि 'बिरामी नै हुन नदिने (Preventive Healthcare)" शैलीलाई विश्वव्यापी प्राथमिकतामा राखेको,
- विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले नेपालको यो पहललाई २१औँ शताब्दीको महत्वपूर्ण स्वास्थ्य क्रान्तिको रूपमा स्वीकार गरेको,